Οδησσός - Ουκρανία: Το διαμάντι της Μαύρης Θάλασσας | e-gynaikes.gr

Οδησσός - Ουκρανία: Το διαμάντι της Μαύρης Θάλασσας

Δημοσιεύθηκε 24/08/2016

Η Οδησσός του «Θωρηκτού Ποτέκμιν» είναι στενά συνδεδεμένη με τη διαχρονική παρουσία του Ελληνισμού στην ευρύτερη περιοχή. Για τούτη την παρευξείνια πολιτεία της Ουκρανίας, που γέννησε τη Φιλική Εταιρεία, ο διάσημος Πούσκιν ισχυριζόταν ότι «...εδώ αναπνέει κανείς ολόκληρη την Ευρώπη».




Το Εθνικό Θέατρο Όπερας και Μπαλέτου είναι το αρχιτεκτονικό κόσμημα της Οδησσού.

Είναι μια πόλη πλημμυρισμένη από ποιητική ομορφιά, αίγλη και ερωτισμό, γεμάτη ιστορικές μνήμες και νοσταλγικές εικόνες ενός έντονου παρελθόντος. Με πλούσια πολιτισμική και πνευματική παράδοση και λάμψη, οφείλει την ίδρυσή της στους αρχαίους Μιλήσιους - τα αρχαιολογικά ευρήματα που έχουν βρεθεί εδώ καταδεικνύουν την ύπαρξη μιας αρχαίας ελληνικής αποικίας στην περιοχή. Αλλά και η μετέπειτα ιστορία της είναι στενά συνδεδεμένη με την έντονη παρουσία των Ελλήνων, που όριζαν το εμπόριο της Μαύρης Θάλασσας και οραματίστηκαν την απελευθέρωση των ελληνικών εδαφών από τους Τούρκους, ιδρύοντας εδώ την περιβόητη Φιλική Εταιρεία.

Η Οδησσός της Φιλικής Εταιρίας και του «Θωρηκτού Ποτέκμιν», που αιώνες τώρα ανασαίνει την αύρα του Εύξεινου Πόντου, είναι πρόθυμη να σας μυήσει στα άδυτα μιας παραθαλάσσιας αισθησιακής πολιτείας. Αρχιτεκτονική πανδαισία και κομψότητα, ανυπέρβλητα μνημεία και αγάλματα, πολυάριθμα μουσεία, υπέροχα νεοκλασικά οικοδομήματα, πλατιές λεωφόροι και ειδυλλιακά πάρκα συνιστούν τις τρανταχτές αποδείξεις της μεγάλης οικονομικής και πολιτιστικής ανάπτυξης που γνώρισε η Οδησσός από τα μέσα του 19ου αιώνα.

Είχε ωστόσο προηγηθεί η επανίδρυσή της από τη Μεγάλη Αικατερίνη της Ρωσίας (1795), τη νικήτρια του Ρωσοτουρκικού Πολέμου (1787-1792). Η φιλόδοξη αυτοκράτειρα, αναγνωρίζοντας τη στρατηγική σημασία της περιοχής και ειδικά του λιμανιού... ανέδειξε σταδιακά την Οδησσό στο σημαντικότερο διαμετακομιστικό κέντρο του Εύξεινου Πόντου και σε μια από τις σπουδαιότερες πόλεις της τσαρικής Ρωσίας (μετά τη Μόσχα και την Αγία Πετρούπολη). Η ανάπτυξη της Οδησσού οφείλεται όμως σε μεγάλο βαθμό και στον Δούκα του Ρισελιέ (Duke of Richelieu), που διετέλεσε κυβερνήτης της πόλης από το 1803 έως το 1814.

Για περίπου σαράντα χρόνια (1819-1857), μέχρι την έναρξη του Κριμαϊκού Πολέμου, το λιμάνι της Οδησσού τελούσε υπό καθεστώς ελεύθερου εμπορίου. Έτσι, σε σύντομο χρονικό διάστημα η Οδησσός εξελίχθηκε σε ένα από τα σημαντικότερα λιμάνια στον Εύξεινο Πόντο, προσελκύοντας εύπορους εποίκους και μεσοαστούς εμπόρους από την Ευρώπη και την Ασία.




Αποχαιρετώντας ένα αγαπημένο πρόσωπο που φεύγει. Άγαλμα στον χώρο του λιμανιού.

Μετά τη Ρωσική Επανάσταση, η Οδησσός αποτέλεσε τμήμα της Σοβιετικής Δημοκρατίας της Ουκρανίας, ενώ στη διάρκεια του Β Παγκοσμίου Πολέμου η πόλη έπεσε προσωρινά στα χέρια των Ρουμάνων και των Γερμανών. Η Οδησσός πέρασε οριστικά στον έλεγχο της Ουκρανίας αμέσως μετά την πτώση της Σοβιετικής Ένωσης, το 1991.

Τούτη η πόλη της Ουκρανίας, με το απάνεμο λιμάνι και τη χαρισματική αμφιθεατρική θέση, αποτελεί άλλη μια ψηφίδα από τις σπουδαιότερες ίσως... στο πολυσχιδές μωσαϊκό της αποικιακής Οδύσσειας του ελληνισμού στα παράλια του «Άξενου Πόντου». Η παρουσία του Ελληνισμού στην Οδησσό, την τέταρτη μεγαλύτερη πόλη της χώρας, είναι διάχυτη - τη βλέπετε και τη νιώθετε σχεδόν παντού.

Περιδιαβαίνοντας τους χώρους του λιμανιού θα αντικρίσετε με τα μάτια της φαντασίας σας τις τριήρεις των αρχαίων ημών προγόνων να ξεκινούν το δικό τους μακρινό ταξίδι στα νερά του Εύξεινου Πόντου και της Μεσογείου, για να μεταφέρουν αγαθά και ανθρώπους σε τόπους μακρινούς.

Περπατώντας αργόσυρτα στην Οδό των Ελλήνων, θα ξεφυλλίσετε τις σελίδες ενός σπάνιου ιστορικού βιβλίου με θέμα την Ελληνική Επανάσταση. Στο διατηρητέο κτίριο της Φιλικής Εταιρείας θα συναντήσετε τον Υψηλάντη, τον Παπαρρηγόπουλο, τον Μαρασλή, τον Ψυχάρη, καθώς και πολλούς άλλους ονομαστούς εκπροσώπους της τοπικής ακμάζουσας ελληνικής παροικίας.

Η Οδησσός «μυρίζει» έντονα Ελλάδα και αυτό σίγουρα θα σας αρέσει πολύ! Και μην εκπλαγείτε αν στον νου σας έρθουν ασυναίσθητα οι εμπνευσμένοι στίχοι του Εμπειρίκου: «Καημένη Οντέσα, και καημένη, κατακαημένη Ρωσία, εσύ η πλατυτέρα όχι των ουρανών, μα σίγουρα όλων των χωρών».

Θέατρα και Μουσεία
Η γοητεία που ασκεί η Οδησσός στον επισκέπτη οφείλεται αποκλειστικά στη νεοκλασική ομορφιά της. Κορωνίδα στον αρχιτεκτονικό οργασμό που χαρακτηρίζει την παραθαλάσσια πολιτεία της Μαύρης Θάλασσας είναι το Εθνικό Θέατρο Όπερας και Μπαλέτου. Σχεδιασμένο από τους Αυστριακούς αρχιτέκτονες Felner & Gelmer (1887) σε μπαρόκ ρυθμό, είναι διακοσμημένο με προτομές και γλυπτά μυθικών μορφών. Το Εθνικό Θέατρο Όπερας και Μπαλέτου της Οδησσού, που ανεγέρθηκε κατά τη διάρκεια της θητείας του δημάρχου Γρηγορίου Μαρασλή, είναι ένα από τα πέντε καλύτερα θέατρα της Ευρώπης, όσον αφορά την ακουστική.

Από το πρόγραμμά σας, μην παραλείψετε ακόμα το Μέγαρο Τολστόι, την Πλατεία των Ηρώων (με τα ονόματα διάσημων κατοίκων της Οδησσού), το Ουκρανικό Θέατρο Μουσικής και Δράματος, τη στεγασμένη στοά Passage (διακρίνεται για την πλούσια μπαρόκ διακόσμησή της, με αγάλματα και ψηφιδωτά), το Θέατρο Ρωσικού Δράματος και τις Κατακόμβες. Πρόκειται για ένα δίκτυο υπόγειων στοών που χρησιμοποιήθηκαν αρχικά για τη διαφυγή κακοποιών κι αποτέλεσαν αργότερα κρησφύγετα αντιστασιακών ομάδων στη διάρκεια του Β Παγκοσμίου Πολέμου.

Από τα πολυάριθμα μουσεία της πόλης ξεχωρίζουν το Αρχαιολογικό Μουσείο (ιδρύθηκε το 1875 και περιέχει 160.000 εκθέματα), το Μουσείο Ανατολικής και Δυτικής Τέχνης (στις 23 αίθουσες του ιδρύματος φιλοξενούνται εκθέματα Δυτικοευρωπαίων και Ασιατών καλλιτεχνών), το Ναυτικό Μουσείο, το Μουσείο Λογοτεχνίας (σημείο αναφοράς αποτελεί εδώ η Χρυσή Αίθουσα) και το Μουσείο Τέχνης (περιέχει μεταξύ άλλων έργα των Levitsky, Ayvazovsky και Repin).




Το Αρχαιολογικό Μουσείο της πόλης, σε αρχαιοελληνικό αρχιτεκτονικό σχέδιο.

Στην Οδησσό, η καρδιά της διασκέδασης και της κατανάλωσης χτυπά δυνατά στην πεζοδρομημένη οδό Deriba- sovskaya. Εδώ θα βρείτε trendy cafe, ατμοσφαιρικά εστιατόρια, υπαίθριους καλλιτέχνες και μικροπωλητές, μοντέρνα εμπορικά κέντρα και καταστήματα για την αγορά αναμνηστικών και ειδών λαϊκής τέχνης.

Στην Οδησσό, η καρδιά της διασκέδασης και της κατανάλωσης χτυπά δυνατά στην πεζοδρομημένη οδό Deriba- sovskaya. Εδώ θα βρείτε trendy cafe, ατμοσφαιρικά εστιατόρια, υπαίθριους καλλιτέχνες και μικροπωλητές, μοντέρνα εμπορικά κέντρα και καταστήματα για την αγορά αναμνηστικών και ειδών λαϊκής τέχνης.

Μουσείο Φιλικής Εταιρίας
Το Μουσείο της Φιλικής Εταιρείας (οδός Krasnij Pereulok 18) στεγάζεται στην κατοικία του Έλληνα εμπόρου και εθνικού ευεργέτη Γρηγορίου Γρ. Μαρασλή, δημάρχου της πόλης της Οδησσού για δεκαέξι χρόνια (1878-1895). Ανακαινίστηκε με πρωτοβουλία του Ιδρύματος Ελληνικού Πολιτισμού και από το 1994 λειτουργεί ως Μουσείο της Φιλικής Εταιρείας. Ανάμεσα στα εκθέματα του μουσείου περιλαμβάνονται πρωτότυπα έργα από τη δράση των Φιλικών, έγγραφα στον κρυπτογραφικό κώδικα των Φιλικών, φωτογραφίες και γκραβούρες, χάρτες, κατάλογοι των μελών της Φιλικής Εταιρείας, επιστολές και χειρόγραφες προκηρύξεις του Αλέξανδρου Υψηλάντη, αρχηγού της Φιλικής Εταιρείας. Σε μια αίθουσα του μουσείου αναπαριστώνται τα τρία ιδρυτικά μέλη της Φιλικής Εταιρείας (Σκουφάς, Τσακάλωφ, Ξάνθος) να κάθονται γύρω από ένα τραπέζι.

Η Σκάλα της Δόξας
Η δενδροφυτεμένη λεωφόρος Prymorsky Boulevard, με τα καλοδιατηρημένα οικοδομήματα του 19ου αιώνα, τους πεζόδρομους και τα σκιερά πάρκα, είναι η περιοχή όπου οι κάτοικοι της Οδησσού απολαμβάνουν καθημερινά τον περίπατό τους, όπως έκαναν άλλωστε πολλοί διάσημοι επισκέπτες της πόλης (Τσέχοφ, Γκόγκολ, Πούσκιν) κατά το παρελθόν.

Περπατώντας στη λεωφόρο Primorsky (πρώην Nicholas Boulevard), εκτός από την υπέροχη θέα στο λιμάνι, μπορείτε επίσης να θαυμάσετε έναν μεγάλο αριθμό ιστορικών κτιρίων και μνημείων της πόλης. Οι στάσεις που πρέπει να κάνετε καθ οδόν είναι πολλές: στο άγαλμα του Ρώσου συγγραφέα Πούσκιν, στο Δημαρχείο (Council), στο κανόνι-μνημείο της αγγλικής φρεγάτας «Τίγρης» (ένα λάφυρο από τον πόλεμο της Κριμαίας), στο παλάτι Vorontsov (την κατοικία ενός πρώην κυβερνήτη της πόλης), στο χάλκινο άγαλμα του Δούκα του Ρισελιέ και φυσικά στη διάσημη «Σκάλα Ποτέμκιν», το ιστορικό σύμβολο της πόλης.

Η «Σκάλα Ποτέμκιν», από τις ομορφότερες σκάλες της Ευρώπης, κατασκευάστηκε στα μέσα του 19ου αιώνα (1837-1841) από τον αρχιτέκτονα F. K. Boffo και αποτελούσε την κεντρική είσοδο που οδηγούσε στο λιμάνι. Στα 192 σκαλοπάτια της γυρίστηκε το 1925 η βουβή ιστορική ταινία του διάσημου σκηνοθέτη Sergey Eisenstein «Θωρηκτό Ποτέμκιν». Χάρη στο κινηματογραφικό αριστούργημα του Ρώσου σκηνοθέτη, η Οδησσός έγινε γνωστή σε κάθε γωνιά του πλανήτη, ενώ στα σοβιετικά χρόνια (1955) η σκάλα μετονομάστηκε σε «Σκάλα Ποτέμκιν», προς τιμή του θρυλικού θωρηκτού.

Παρόλο που οι Ουκρανοί της έδωσαν και πάλι την αρχική ονομασία (Σκάλα Πριμόρσκι), η φημισμένη σκάλα της Οδησσού παραμένει γνωστή με το κινηματογραφικό της όνομα.

ethnos.gr