Ακράτεια ούρων | e-gynaikes.gr

Ακράτεια ούρων

Δημοσιεύθηκε 22/11/2015

Η ακράτεια ούρων ορίζεται ως η ακούσια απώλεια ούρων.

Πόσο συχνή είναι
Η ακράτεια ούρων είναι αρκετά συχνή, ιδίως στις γυναίκες. Εμφανίζεται σε όλες τις ηλικίες, αλλά συχνότερα στις μεγαλύτερες. Περίπου 4 στις 100 ενήλικες γυναίκες έχουν ακράτεια. 10 εκατομμύρια γυναίκες στις ΗΠΑ, 3 εκατομμύρια στη Μεγάλη Βρετανία και περίπου 200.000 στην Ελλάδα, αναφέρεται ότι πάσχουν από κάποιας μορφής ακράτεια.
1 στις 5 γυναίκες ηλικίας άνω των 40 ετών πάσχουν από ακράτεια.
Ο αριθμός αυτός είναι ακόμα μεγαλύτερος, αν αναλογιστεί κανείς ότι πολλές γυναίκες δεν αναφέρουν καν το πρόβλημά τους στον ιατρό, εξαιτίας του φόβου ή της ντροπής. Επίσης αρκετές γυναίκες έχουν τη λανθασμένη εντύπωση ότι η ακράτεια είναι φυσιολογική στη μεγάλη ηλικία και ότι είναι αθεράπευτη, κάτι που είναι λάθος.

Ποιά είναι η φυσιολογική οδός ροής των ούρων
Τα ούρα που παράγονται στους νεφρούς προωθούνται στην ουροδόχο κύστη, μέσω των ουρητήρων. Η κύστη είναι σαν ένα μπαλόνι που φουσκώνει, όσο γεμίζει με ούρα. Γύρω από την κύστη και την ουρήθρα βρίσκονται οι μύες του πυελικού εδάφους, οι οποίοι κρατούν την ουρήθρα κλειστή και εμποδίζουν διαρροές, εκτός μονάχα από τη στιγμή που η γυναίκα πάει στην τουαλέτα για να ουρήσει.
Όταν λοιπόν η κύστη έχει γεμίσει, τότε νευρικά ερεθίσματα στέλνονται στον εγκέφαλο, ειδοποιώντας ότι απαιτείται ούρηση. Ο δε εγκέφαλος με τη σειρά του στέλνει ερεθίσματα στους μύες του πυελικού εδάφους ώστε να χαλαρώσουν, ενώ η κύστη συσπάται.
Έτσι, τα ούρα εξέρχονται από την ουρήθρα και επιτυγχάνεται ούρηση.

Ποιά είδη ακράτειας υπάρχουν
Υπάρχουν διάφοροι τύποι ακράτειας:

Ακράτεια στρες
Εμφανίζεται όταν οι μύες του πυελικού εδάφους έχουν χαλαρώσει και δεν μπορούν πια να συγκρατήσουν τα ούρα μέσα στην κύστη και την ουρήθρα κλειστή. Έτσι, οποιαδήποτε αύξηση της πίεσης στην κύστη, που επέρχεται σε διάφορες καταστάσεις όπως με το φτάρνισμα, τον βήχα, τη σωματική άσκηση (πηδηματάκια ή και τρέξιμο) ή κάποιες φορές και με τις κινήσεις του σώματος, μπορούν να προκαλέσουν απώλεια ούρων.
Κάποιες γυναίκες εμφανίζουν απώλεια ούρων και κατά τη συνουσία.
Οι μύες του πυελικού εδάφους μπορούν να χαλαρώσουν από διάφορα αίτια:
Εγκυμοσύνη και τοκετός: προκαλείται διάταση των μυών που σε κάποιους μύες φτάνει και πάνω από το ανώτατο όριο ενός μυ να επανέρχεται στην αρχική του μορφή κατόπιν διάτασης.
Εμμηνόπαυση: έλλειψη οιστρογόνων κάνει τους μύες αδύναμους.
Ηλικία: οι μύες χαλαρώνουν φυσιολογικά με το πέρασμα των χρόνων.
Παχυσαρκία: προκαλείται πίεση στους μύες από το μεγάλο βάρος.

Ακράτεια έπειξης (ασταθής ή υπεραντιδραστική κύστη)
Είναι η δεύτερη πιό συχνή αιτία. Συμβαίνει όταν η γυναίκα αισθάνεται την έπειξη για ούρηση, όπου υπάρχει διαφυγή ούρων προτού φτάσει η γυναίκα στην τουαλέτα. Η κύστη συσπάται απότομα και δεν υπάρχει σωστός έλεγχος της σύσπασης.
Στις πιο πολλές περιπτώσεις δεν γνωρίζουμε γιατί συμβαίνει αυτό. Φαίνεται πως οι μύες και η κύστη στέλνουν λανθασμένα ερεθίσματα στον εγκέφαλο για το πόσο γεμάτη είναι η κύστη και η γυναίκα αισθάνεται την κύστη της πιό γεμάτη από ότι είναι πραγματικά.
Ακράτεια έπειξης συμβαίνει επίσης και σε παθήσεις του εγκεφάλου και των νεύρων, πχ σε εγκεφαλικό επεισόδια ή νόσο Πάρκινσον, ή Σκλήρυνση κατά πλάκας ή σε τραύματα της σπονδυλικής στήλης.

Τα συμπτώματα της υπεραντιδραστικής κύστης είναι:
-Συχνουρία- >8 φορές την ημέρα και >2 την νύχτα
-΄Εντονη έπειξη - ξαφνική και έντονη ανάγκη για ούρηση
-Ακράτεια ούρων - έπειτα από έντονη έπειξη
-Νυχτουρία - νυχτερινό ξύπνημα για ούρηση.

Μικτή ακράτεια
Συνδυασμός ακράτειας στρες και ακράτειας από έπειξη. Αρκετές γυναίκες παραπονιούνται και για τους 2 τύπους ακράτειας. Ανάλογα με την περίπτωση, κάποιος από τους 2 τύπους μπορεί να αποτελεί το πρωτεύον πρόβλημα.

Ακράτεια από υπερπλήρωση
Κάποιες φορές ορισμένες γυναίκες παραπονιούνται ότι έχουν μια συνεχόμενη ακράτεια ούρων, ακόμα και αφού επισκεφθούν την τουαλέτα. Περιγράφουν την κατάσταση σαν ένα καζάνι που έχει υπερχειλίσει, γι αυτό και η ακράτεια αυτή ονομάζεται ακράτεια από υπερπλήρωση.
Εμφανίζεται όταν η ουροδόχος κύστη είναι συνέχεια γεμάτη με ούρα, γι αυτό και συνέχεια έχει διαρροή. Προκαλείται από αδύναμους μύες πυελικού εδάφους που αδυνατούν να αδειάσουν την κύστη, από απόφραξη της ουρήθρας ή ακόμα από ανωμαλίες όπως σακχαρώδη διαβήτη, τραυματισμούς σπονδυλικής στήλης, αλλά και από πρόπτωση των οργάνων των κολπικών τοιχωμάτων.
Οι ασθενείς παραπονιούνται συνήθως για ελλατωμένη ροή ούρων, συχνουρία, σταγονοειδή απώλεια ούρων μετά το τέλος της κανονικής ούρησης, και καθυστέρηση της έναρξης της ούρησης.

Λειτουργική ακράτεια
Εμφανίζεται σε ασθενείς με σοβαρές παθήσεις που τους εμποδίζουν να σκεφτούν να ουρήσουν. Φερειπείν σε άτομα με σοβαρή νόσο Aλτσχάιμερ, ο ασθενής δεν μπορεί να σκεφτεί έγκαιρα ότι χρειάζεται να ουρήσει και δεν μπορεί να οργανώσει την σκέψη του να πάει στην τουαλέτα.
Άτομα με αναπηρία, που βρίσκονται σε καροτσάκι, εμφανίζουν δυσκολία να πάνε έγκαιρα στην τουαλέτα. Ακόμα, σε πολύ ηλικιωμένα άτομα με αρθρίτιδα, που τα εμποδίζει να κινηθούν έγκαιρα και να πάνε στην τουαλέτα, όταν χρειάζεται.

Πώς διαγιγνώσκεται η ακράτεια ούρων, το είδος και ο βαθμός
Είναι πολύ σημαντικό να επισκεφθείτε τον κατάλληλο ιατρό. Ο ουρογυναικολόγος είναι γυναικολόγος εξειδικευμένος σε ουρολογικά προβλήματα γυναικών, ενώ παράλληλα έχει κατάλληλη γνώση της γυναικείας ανατομίας του κόλπου και του πυελικού εδάφους.
Το πρώτο βήμα είναι ένα πολύ λεπτομερές ιστορικό, συμπεριλαμβανομένων των συμπτωμάτων και της διάρκειάς τους. Θα ερωτηθείτε για τα υγρά που πίνετε, ποσότητα και είδος (ιδιαίτερα υγρά που περιέχουν καφείνη, όπως καφές, τσάι, κρασί και κόλα) και τη συχνότητα που ουρείτε.
Η ασθενής θα κληθεί να συμπληρώσει ημερολόγιο με τις ακριβείς ώρες, συχνότητες και ποσότητες υγρών που καταναλώνει και ούρων που παράγει.
Η ασθενής ερωτάται για συμπτώματα πρόπτωσης, προηγηθείσες εγχειρήσεις, ιατρικό και μαιευτικό ιστορικό και γενικά προβλήματα υγείας.

Ανάλυση ούρων γίνεται πάντα στην πρώτη επίσκεψη, για τον έλεγχο λοιμώξεων ή αιματουρίας.
Υπέρηχος υπολειπόμενων ούρων κατόπιν ούρησης μπορεί να διενεργηθεί ανάλογα με τα συμπτώματα.
Κατά την πρώτη επίσκεψη γίνεται επίσης λεπτομερής κλινική εξέταση για έλεγχο της ανατομίας, της ποιότητας του δέρματος και των ιστών, για έλεγχο πρόπτωσης, ποιότητας στήριξης της ουρήθρας, ακράτεια στρες και ποιότητα των μυών του πυελικού εδάφους.

Ανάλογα με τα συμπτώματα μπορεί να ενδείκνυται να γίνει ουροδυναμικός έλεγχος.

Τι είναι ο ουροδυναμικός έλεγχος και πως διενεργείται
Ο ουροδυναμικός εξοπλισμός διαφέρει ανάλογα με το μηχάνημα και το μέγεθος.
Ο ουροδυναμικός έλεγχος είναι εντελώς ανώδυνος και δεν απαιτεί καθόλου αναισθησία.
Κατά τον έλεγχο, η κύστη γεμίζει με αποστειρωμένο υγρό με 2 μικρούς πλαστικούς καθετήρες, όπου ο ένας εισάγεται στην είσοδο της ουρήθρας και ο άλλος στην είσοδο του κόλπου ή του πρωκτού. Οι μικροί αυτοί καθετήρες είναι συνδεδεμένοι με σένσορες που μεταδίδουν τις πιέσεις της κύστης και των μυών του πυελικού εδάφους στον ηλεκτρονικό υπολογιστή.
Η διαδικασία διαρκεί 15 λεπτά, και κατά τη διάρκεια της διαδικασίας ζητείται από την ασθενή κατά τακτά διαστήματα να βήξει, να σταθεί όρθια και να αναφέρει οποιοδήποτε αίσθημα πλήρωσης, έπειξης ή πόνου έχει.

Τι μπορεί να διαγνώσει ένας ουροδυναμικός έλεγχος
Ο ουροδυναμικός έλεγχος μπορεί να απαντήσει στις παρακάτω ερωτήσεις:
-Υπάρχουν υπολειπόμενα ούρα ή όχι;
-Πόσο καλή είναι η ροή των ούρων;
-Ποιά η πίεση με την οποία γεμίζει η κύστη;
-Πότε είναι το πρώτο αίσθημα πλήρωσης, το φυσιολογικό αίσθημα και το έντονο
αίσθημα πλήρωσης;
-Υπάρχει υπερεαισθησία ή ελαττωμένη αισθητικότητα στην κύστη;
-Παρατηρούνται ή όχι απρόκλητες συσπάσεις της κύστης;
-Ποιά η χωρητικότητα της κύστης; Είναι φυσιολογική;
-Είναι φυσιολογική ή όχι η ροή των ούρων;
-Υπάρχει υποψία απόφραξης ή όχι;

Ο συνδυασμός του ουροδυναμικού ελέγχου με το ιστορικό και την κλινική εξέταση θα οδηγήσει στις σωστές αποφάσεις για την απαιτούμενη στρατηγική αντιμετώπισης ανάλογα με το πρόβλημα.

Τι είναι η κυστεοσκόπηση και σε τι βοηθά
Είναι η διαδικασία κατά την οποία μια μικρή κάμερα εισάγεται στην κύστη. Διαρκεί 5 λεπτά και μπορεί να δώσει χρήσιμες πληροφορίες για τη δομή και ανατομία της κύστης. Σε κάποιες περιπτώσεις μπορεί να ενισχύσει τη διάγνωση της υπεραντιδραστικής κύστης ή της χρόνιας κυστίτιδας.
Επίσης αποκλείει την παρουσία όγκων και λίθων στην κύστη

Ποιές οι γενικές αρχές της θεραπείας της ακράτειας ούρων
Η θεραπεία της ακράτειας είναι εξατομικευμένη, ανάλογα με την ασθενή και την περίπτωση. Δεν είναι όλες οι ασθενείς ίδιες. Κάθε γυναίκα έχει διαφορετικό τρόπο ζωής, φυσική δραστηριότητα, ανάγκες, στόχους, συνήθειες, ηλικία και μαιευτικό, καθώς και ιατρικό ιστορικό.
Γι’αυτό και η σωστή επιλογή θεράποντος ιατρού είναι απαραίτητη.

Πόσο σημαντική είναι η απώλεια βάρους στη βελτίωση των συμπτωμάτων
Μια πρόσφατη μελέτη που δημοσιεύτηκε στο New England Journal of Medicine έδειξε ότι η απώλεια βάρους μπορεί να επιφέρει βελτίωση των επεισοδίων ακράτειας έως και 70%. Η συσχέτιση του δείκτη μάζας σώματος ΒΜΙ με τα συμπτώματα της ακράτειας των ούρων έχει πλέον αποδειχτεί και αναφερθεί πολλάκις στη διεθνή βιβλιογραφία.

Αλλαγές στις συνήθειες
Ελάττωση της καφείνης μπορεί να βελτιώσει τα συμπτώματα συχνουρίας, έπειξης και ακράτειας από έπειξη. Συστήνεται καφές, τσάι ή κόλα χωρίς καφείνη. Ακόμα, η ελάττωση του αλκοόλ μπορεί να βελτιώσει τα συμπτώματα.

Ασκήσεις πυελικού εδάφους
Οι ασκήσεις του πυελικού εδάφους αποτελούν βασική αρχή της αντιμετώπισης της ακράτειας των ούρων. Ονομάζονται και ασκήσεις Kegel, και έχει βρεθεί ότι ενδυναμώνουν ή διατηρούν την ισχύ των μυών του πυελικού εδάφους και των σφιγκτήρων.
Μεγαλύτερο όφελος παρατηρείται σε γυναίκες κάτω των 60 ετών. Η ευεργετική τους δράση στον έλεγχο της κύστης έχει αποδειχθεί. Συστήνονται ιδιαίτερα αμέσως μετά τον τοκετό, για άμεση επαναφορά του σωστού ελέγχου των μυών.
Για διατήρηση της ισχύος των μυών συστήνονται τουλάχιστον 8 ασκήσεις / συσπάσεις των μυών, 3 φορές την ημέρα.

Θεραπεία της ατροφικής κολπίτιδας
Η ατροφική κολπίτιδα ή ατροφία του κόλπου μπορεί να επιδεινώσει τα συμπτώματα. Οφείλεται στην έλλειψη οιστρογόνων σε γυναίκες μεγαλύτερης ηλικίας, συνήθως περι-εμμηνοπαυσιακής και μετά την εμμηνόπαυση. Τα συμπτώματα συνήθως περιλαμβάνουν κνησμό, επώδυνη συνουσία, αίσθημα καύσου, και καμιά φορά συχνουρία και συχνή έπειξη για ούρηση.
Η θεραπεία με τοπικά οιστρογόνα μπορεί να βελτιώσει τα συμπτώματα σημαντικά.

Θεραπεία της ακράτειας από έπειξη: Φάρμακα
Τα αντιχολινεργικά φάρμακα είναι μια κατηγορία φαρμάκων που χρησιμοποιούνται σήμερα σαν πρώτη γραμμή αντιμετώπισης της ακράτειας από έπειξη. Τα φάρμακα αυτά εμποδίζουν τις απρόκλητες συσπάσεις της κύστης που προκαλούν απώλεια ούρων.
Επίσης βοηθούν σημαντικά στα συμπτώματα της συχνουρίας, της συχνής έπειξης και νυχτερινής ούρησης. Η σημερινή φαρμακευτική παλέτα διαθέτει χάπια όπως και patches.
Προσοχή: τα φάρμακα αυτά ΔΕΝ μπορούν να θεραπεύσουν την ακράτεια τύπου στρες.

Θεραπεία της ακράτειας από έπειξη: Διαδερμική διέγερση κνημιαίου νεύρου
Αποτελεί μια ελάχιστα επεμβατική μέθοδο, η οποία μοιάζει με βελονισμό και μπορεί να βοηθήσει στην ακράτεια από έπειξη. Γίνεται βελονισμός του κνημιαίου νεύρου, στην εσωτερική επιφάνεια του αστραγάλου και είναι εντελώς ανώδυνη.
Μέσω της διέγερσης του κνημιαίου νεύρου στέλνονται ερεθίσματα στο σημείο από όπου αυτό πηγάζει, που είναι η σπονδυλική στήλη (ιερό πλέγμα). Εκεί ακριβώς βρίσκονται και τα νεύρα που ελέγχουν την ουροδόχο κύστη. Η βελόνα συνδέεται με ένα μικρό μηχάνημα παλμού.
Η αγωγή περιλαμβάνει 12 συνεδρίες, ανά εβδομάδα, που διαρκεί περίπου 30 λεπτά έκαστη. Κατά τη διάρκεια της θεραπείας η ασθενής μπορεί να παραμένει καθιστή ή να διαβάζει κάποιο βιβλίο / περιοδικό. Η αποτελεσματικότητα της θεραπείας αυτής κυμαίνεται από 40-70%.

Πηγή : www.iatronet.gr